لوریج یا اهرم در فارکس چیست؟ آموزش Leverage با مثال و فرمول

لوریج (Leverage) در فارکس چیست؟

لوریج یا اهرم ابزاری است که به معامله گر اجازه می دهد با سرمایه ای کوچک، معامله ای چند برابر بزرگ تر از موجودی حساب خود باز کند. لوریج به صورت نسبت نمایش داده می شود؛ برای مثال لوریج ۱:۱۰۰ یعنی به ازای هر ۱ دلار موجودی، تا ۱۰۰ دلار قدرت معاملاتی در اختیار دارید.

این قدرت اضافه را بروکر فراهم می کند و در ازای آن، بخشی از موجودی شما به عنوان وثیقه قفل می شود که به آن مارجین (Margin) می گویند. یعنی برای باز کردن معامله ای به ارزش ۱۰,۰۰۰ دلار با لوریج ۱:۱۰۰، تنها ۱۰۰ دلار از حساب شما درگیر می شود.

نسبت لوریج (۱:۳۰، ۱:۱۰۰، ۱:۵۰۰) یعنی چه؟

عدد دوم نسبت نشان می دهد قدرت معاملاتی شما چند برابر موجودی حساب است. لوریج ۱:۱ یعنی بدون اهرم؛ ۱:۳۰ سقف رایج بروکر های رگوله اروپایی است؛ ۱:۱۰۰ یکی از متداول ترین تنظیمات در بروکر ها و پراپ فرم ها است و اعداد ۱:۵۰۰ به بالا معمولا در بروکر های آفشور دیده می شود.

دلیل اهمیت لوریج ساده است: جفت ارز های اصلی معمولا در روز کمتر از ۱ درصد نوسان می کنند. بدون اهرم، بازده احتمالی یک حساب کوچک آن قدر ناچیز است که معامله عملا توجیه ندارد. به همین دلیل لوریج در کنار پایین بودن حداقل سرمایه برای ورود به فارکس، راه ورود سرمایه های خرد به این بازار را باز کرده است.

لوریج چگونه کار می کند؟ (مثال عددی)

سازوکار لوریج ساده است: شما مارجین را تامین می کنید، بروکر باقی قدرت معاملاتی را در اختیارتان می گذارد و سود و زیان بر اساس ارزش کل پوزیشن محاسبه می شود، نه فقط مارجین شما. همین نکته، اثر دو طرفه لوریج را می سازد.

یک سناریوی فرضی را در نظر بگیرید: حساب ۱,۰۰۰ دلاری با لوریج ۱:۱۰۰، یعنی حداکثر ۱۰۰,۰۰۰ دلار قدرت معاملاتی. اگر با کل این قدرت جفت ارز EUR/USD بخرید و قیمت ۱ درصد رشد کند، سود شما ۱,۰۰۰ دلار است؛ یعنی دو برابر شدن حساب با یک حرکت معمولی بازار. اما اگر قیمت ۱ درصد خلاف جهت شما حرکت کند، کل موجودی از بین می رود. به همین دلیل به لوریج «شمشیر دو لبه» می گویند.

نکته ای که کمتر توضیح داده می شود، ماهیت واقعی لوریج است. برداشت رایج این است که لوریج نوعی وام است؛ اما در معاملات فارکس چیزی به شکل کلاسیک قرض گرفته نمی شود و بدهی به نام شما ثبت نمی شود. شما مالک ارز نمی شوید، بلکه روی تغییر قیمت معامله می کنید و مارجین صرفا وثیقه حسن انجام معامله است. به همین دلیل در شرایط عادی بازار، زیان شما به موجودی حساب محدود می ماند.

رابطه لوریج و مارجین؛ فرمول محاسبه

لوریج و مارجین دو روی یک سکه هستند و رابطه معکوس دارند: هرچه لوریج بالاتر باشد، مارجین لازم برای باز کردن همان حجم کمتر می شود. این رابطه با دو فرمول ساده بیان می شود:

درصد مارجین موردنیاز = ۱ ÷ لوریج

مارجین موردنیاز = (حجم به لات × اندازه قرارداد × قیمت) ÷ لوریج

برای مثال، لوریج ۱:۱۰۰ معادل مارجین ۱ درصد است و لوریج ۱:۵۰۰ معادل مارجین ۰.۲ درصد.

حالا یک محاسبه واقعی روی EUR/USD انجام دهیم. یک لات در فارکس برابر ۱۰۰,۰۰۰ واحد از ارز پایه است. با فرض قیمت ۱.۱۰ برای EUR/USD، معامله ۰.۱ لات ارزشی برابر ۱۱,۰۰۰ دلار دارد و با لوریج ۱:۱۰۰، مارجین موردنیاز آن ۱۱۰ دلار می شود.

همین محاسبه برای طلا: هر لات XAU/USD برابر ۱۰۰ اونس است. با فرض قیمت ۳,۰۰۰ دلار برای هر اونس، معامله ۰.۰۱ لات (یک اونس) ارزشی برابر ۳,۰۰۰ دلار دارد و با لوریج ۱:۱۰۰، فقط ۳۰ دلار مارجین می خواهد.

جدول زیر نشان می دهد مارجین موردنیاز برای ۰.۱ لات EUR/USD (با فرض قیمت ۱.۱۰) در لوریج های مختلف چقدر تغییر می کند:

همان طور که در جدول مشخص است، لوریج بالاتر فقط پول کمتری از حساب شما بلوکه می کند؛ ارزش معامله در هر چهار حالت یکسان است.

آیا لوریج بالا یعنی سود و زیان بیشتر؟

خیر؛ لوریج به خودی خود سود و زیان معامله را تغییر نمی دهد. مبلغ سود یا زیان هر معامله را حجم پوزیشن (لات) و مقدار حرکت قیمت تعیین می کند. عدد لوریج فقط مشخص می کند برای آن حجم چقدر مارجین درگیر شود و سقف حجم مجاز حساب شما چقدر باشد. این رایج ترین سوءبرداشت درباره لوریج است.

یک مثال فرضی موضوع را روشن می کند. دو حساب ۱,۰۰۰ دلاری داریم؛ یکی با لوریج ۱:۱۰۰ و دیگری با لوریج ۱:۵۰۰. هر دو ۰.۱ لات EUR/USD می خرند. ارزش هر پیپ در فارکس برای این حجم حدود ۱ دلار است؛ بنابراین اگر قیمت ۵۰ پیپ حرکت کند، هر دو حساب دقیقا ۵۰ دلار سود یا زیان می کنند. تنها تفاوت این است که در حساب اول ۱۱۰ دلار مارجین درگیر شده و در حساب دوم ۲۲ دلار؛ یعنی مارجین آزاد (Free Margin) و تحمل زیان شناور دو حساب متفاوت است.

پس چرا گفته می شود لوریج بالا خطرناک است؟ چون امکان و وسوسه باز کردن حجم های بسیار بزرگ تر را فراهم می کند. وقتی معامله گر با تمام قدرت معاملاتی وارد شود، یعنی ترید فول مارجین انجام دهد، حتی حرکت کوچک بازار می تواند کل مارجین پوزیشن را از بین ببرد. ریسک واقعی از حجم می آید، نه از عدد لوریج؛ به همین دلیل تعیین حجم در فارکس مهم ترین مهارت مدیریت ریسک محسوب می شود.

مزایا و معایب لوریج

لوریج ابزار است و مانند هر ابزاری، نتیجه آن به نحوه استفاده بستگی دارد. شناخت دو طرف ماجرا برای تصمیم گیری ضروری است.

مزایای لوریج

• ورود با سرمایه کم: بدون اهرم، معامله موثر در فارکس به ده ها هزار دلار سرمایه نیاز داشت؛ لوریج این مانع را برداشته است.
• بهره وری سرمایه: تنها بخش کوچکی از موجودی درگیر هر معامله می شود و باقی آن برای مدیریت ریسک یا موقعیت های دیگر آزاد می ماند.
• امکان تنوع: با یک حساب کوچک می توان هم زمان چند موقعیت در نماد های مختلف باز کرد.
• اجرای استراتژی های کوتاه مدت: روش هایی مانند اسکالپ که سود هر معامله آن ها چند پیپ است، بدون اهرم عملا توجیه اقتصادی ندارند.

معایب لوریج

• بزرگ شدن زیان: همان ضریبی که سود را چند برابر می کند، به همان نسبت زیان را بزرگ می کند.
• نزدیک شدن به کال مارجین: در حجم های بالا، حرکت های کوچک بازار می تواند حساب را تا آستانه بسته شدن معاملات پیش ببرد.
• فشار روانی: نوسان شدید موجودی حساب، تصمیم های هیجانی و خروج از برنامه معاملاتی را محتمل تر می کند.
• وسوسه اورترید (Overtrading): دسترسی به قدرت معاملاتی زیاد، معامله گر را به معاملات پرتعداد و جبران عجولانه ضرر ها سوق می دهد.

این موارد بخشی از خطرات بازار فارکس است که قبل از ورود به حساب واقعی باید با آن ها آشنا باشید.

لوریج، کال مارجین و استاپ اوت؛ چه زمانی حساب بسته می شود؟

وقتی زیان شناور معاملات باز زیاد شود، ابتدا هشدار کال مارجین (Margin Call) صادر می شود و اگر زیان ادامه پیدا کند، استاپ اوت (Stop Out) رخ می دهد؛ یعنی بروکر معاملات را به صورت خودکار می بندد. مبنای هر دو، سطح مارجین (Margin Level) است: نسبت اکوئیتی به مارجین درگیر، ضرب در ۱۰۰.

یک سناریوی نمونه، مسیر رسیدن به این نقطه را نشان می دهد:

1. حساب ۱,۰۰۰ دلاری با لوریج ۱:۱۰۰ دارید و ۰.۵ لات EUR/USD در قیمت ۱.۱۰ می خرید. مارجین درگیر ۵۵۰ دلار و ارزش هر پیپ ۵ دلار است.
2. قیمت ۹۰ پیپ خلاف جهت شما حرکت می کند. زیان شناور به ۴۵۰ دلار می رسد و اکوئیتی به ۵۵۰ دلار کاهش می یابد؛ یعنی برابر با مارجین درگیر. سطح مارجین ۱۰۰ درصد می شود و در بروکری که سطح هشدار آن ۱۰۰ درصد است، کال مارجین فعال می شود.
3. اگر ریزش تا ۱۴۵ پیپ ادامه یابد، اکوئیتی به ۲۷۵ دلار و سطح مارجین به ۵۰ درصد می رسد و معامله به صورت خودکار بسته می شود.

توجه کنید که سطوح کال مارجین و استاپ اوت در بروکر های مختلف متفاوت است (برای مثال ۱۰۰ و ۵۰ درصد یا ۵۰ و ۲۰ درصد) و باید آن را از مشخصات حساب خود بررسی کنید. نکته مهم تر اینکه حرکت ۱۴۵ پیپی برای EUR/USD در چند روز کاملا عادی است؛ این سناریو نشان می دهد حجم سنگین چطور یک نوسان معمولی را به از دست رفتن بخش بزرگی از حساب تبدیل می کند.

اما آیا ممکن است به بروکر بدهکار شوید؟ در شرایط عادی خیر، چون استاپ اوت پیش از صفر شدن حساب فعال می شود. تنها در گپ های شدید قیمتی ممکن است موجودی منفی شود که بسیاری از بروکر های رگوله با قابلیت حمایت بالانس منفی (Negative Balance Protection) آن را پوشش می دهند. این قابلیت در همه بروکر ها تضمین شده نیست و باید قوانین همان مجموعه را بررسی کنید.

محدودیت های قانونی لوریج در دنیا

نهاد های ناظر مالی برای محافظت از معامله گران خرد، سقف هایی برای لوریج تعیین کرده اند. منطق این سقف ها همان چیزی است که در سناریوی بالا دیدید: در لوریج های خیلی بالا، نوسان عادی روزانه بازار می تواند کل مارجین را از بین ببرد.

بیشتر بروکر هایی که به کاربران ایرانی خدمات می دهند در دسته آفشور قرار می گیرند و لوریج های بالا ارائه می کنند. همین تفاوت، بخشی از اهمیت رگولاتوری برای بروکر را نشان می دهد: سقف پایین تر معمولا با حمایت های بیشتری مانند بالانس منفی همراه است و لوریج آزاد، مسئولیت مدیریت ریسک را کاملا به خود معامله گر منتقل می کند.

لوریج مناسب چقدر است؟

عدد واحدی به عنوان لوریج مناسب وجود ندارد؛ انتخاب درست به موجودی حساب، سبک معاملاتی، اندازه حد ضرر و قوانین مدیریت ریسک شما بستگی دارد. توصیه منابع هم یکسان نیست: منابع آموزشی محافظه کار برای شروع، لوریج ۱:۱۰ تا ۱:۲۰ را پیشنهاد می کنند تا فضای اشتباه محدود بماند، در حالی که بسیاری از معامله گران باتجربه لوریج متوسط مانند ۱:۱۰۰ را در کنار کنترل دقیق حجم و حد ضرر کافی می دانند.

نقطه مشترک همه این دیدگاه ها یک چیز است: اگر حجم هر معامله را بر اساس اصول مدیریت سرمایه تعیین کنید (برای مثال ریسک ۱ تا ۲ درصدی در هر معامله)، عدد لوریج اهمیت ثانویه پیدا می کند. برای بررسی دقیق معیار ها و پیدا کردن عدد مناسب شرایط خودتان، مقاله انتخاب لوریج مناسب را بخوانید.

نحوه تعیین و تغییر لوریج در بروکر و متاتریدر

لوریج هنگام ساخت حساب معاملاتی در پنل بروکر انتخاب می شود و در خود متاتریدر قابل تغییر نیست؛ متاتریدر فقط آن را نمایش می دهد. برای تغییر لوریج باید از پنل کاربری بروکر اقدام کنید. در برخی بروکر ها این کار با چند کلیک در کنار مشخصات حساب انجام می شود و در برخی دیگر باید درخواست را برای پشتیبانی ثبت کنید؛ معمولا هم لازم است معاملات باز نداشته باشید.

نکته مهم این است که در فارکس، لوریج روی کل حساب اعمال می شود و همه معاملات آن حساب از یک تنظیم پیروی می کنند؛ نه اینکه برای هر معامله جداگانه انتخاب شود.

لوریج در حساب های پراپ تریدینگ چگونه است؟

در پراپ تریدینگ لوریج معمولا محدود تر از بروکر های آفشور است، چون سرمایه متعلق به شرکت است و باید با قوانین حد ضرر روزانه و کلی حساب سازگار بماند. لوریج پایین تر عملا سقف حجم را محدود می کند و احتمال نقض دراودان در پراپ با یک یا دو معامله سنگین را کاهش می دهد؛ بنابراین این محدودیت بیشتر از آنکه مانع باشد، یک لایه محافظتی برای حساب است.

در حساب های فنفیکس، لوریج ۱:۱۰۰ است. این مقدار برای اجرای استراتژی های رایج با حجم منطقی کاملا کافی است؛ برای مثال با حساب ۱۰,۰۰۰ دلاری و لوریج ۱:۱۰۰، تا یک میلیون دلار قدرت معاملاتی در اختیار دارید. اگر می خواهید به جای سرمایه شخصی با سرمایه شرکت معامله کنید، می توانید از صفحه خرید پراپ پلن مناسب خود را انتخاب کنید و مهارت خود را در چالش ارزیابی نشان دهید.

تفاوت لوریج در فارکس و ارز دیجیتال

اگر تجربه معامله در صرافی های ارز دیجیتال را دارید، چند تفاوت مهم را در نظر بگیرید. در فارکس لوریج یک بار برای کل حساب تنظیم می شود، اما در معاملات فیوچرز کریپتو معمولا برای هر پوزیشن به صورت جداگانه انتخاب می شود. در کریپتو به جای استاپ اوت با مفهوم لیکویید شدن (Liquidation) در سطح قیمتی مشخص روبرو هستید و نگه داشتن پوزیشن هزینه فاندینگ ریت (Funding Rate) دارد؛ در حالی که در فارکس هزینه نگهداری شبانه به شکل سواپ محاسبه می شود. انتقال عادت های محاسباتی کریپتو به فارکس بدون توجه به این تفاوت ها، یکی از خطا های رایج معامله گران تازه وارد به این بازار است.

جمع بندی

لوریج ابزاری است که قدرت معاملاتی شما را چند برابر می کند، اما سود و زیان را حجم معامله تعیین می کند، نه عدد لوریج. اگر حجم را با اصول مدیریت ریسک انتخاب کنید و برای هر معامله حد ضرر مشخص داشته باشید، لوریج به جای تهدید، به یک امکان تبدیل می شود. پیش از ورود به حساب واقعی، این مفاهیم را روی حساب دمو تمرین کنید و اگر در ابتدای مسیر هستید، دوره آموزش رایگان فارکس فنفیکس نقطه شروع مناسبی برای یادگیری اصولی این مفاهیم است.

سوالات متداول

فرق لوریج و مارجین چیست؟

لوریج نسبت قدرت معاملاتی به سرمایه است و مارجین مبلغی است که به عنوان وثیقه برای باز نگه داشتن معامله در حساب قفل می شود. این دو رابطه معکوس دارند: درصد مارجین موردنیاز برابر است با ۱ تقسیم بر لوریج.

آیا با لوریج ممکن است به بروکر بدهکار شوم؟

در شرایط عادی خیر؛ سازوکار استاپ اوت پیش از صفر شدن موجودی، معاملات را می بندد. فقط در گپ های شدید قیمتی احتمال منفی شدن موجودی وجود دارد که بروکر های دارای حمایت بالانس منفی آن را جبران می کنند. وجود این قابلیت را از قوانین بروکر خود بررسی کنید.

بهترین لوریج برای حساب ۱۰۰ دلاری چیست؟

عدد ثابتی وجود ندارد؛ اما در حساب های خیلی کوچک برای اینکه حداقل حجم بازار (۰.۰۱ لات) به ویژه در نماد هایی مانند طلا قابل باز کردن باشد، معمولا لوریج ۱:۱۰۰ یا بالاتر لازم است. ریسک را با حجم کم و حد ضرر کنترل کنید، نه با پایین آوردن صرف عدد لوریج.

آیا می توان بدون لوریج در فارکس معامله کرد؟

بله؛ لوریج ۱:۱ همین معنا را دارد و برخی بروکر ها آن را ارائه می کنند. البته در این حالت برای باز کردن یک معامله کوچک هم به سرمایه زیادی نیاز دارید و بازده حساب های خرد بسیار محدود می شود.

آیا لوریج روی کارمزد و اسپرد تاثیر دارد؟

به صورت مستقیم خیر؛ کارمزد و اسپرد بر اساس حجم معامله محاسبه می شوند. اما چون لوریج بالاتر امکان باز کردن حجم های بزرگ تر را می دهد، به صورت غیرمستقیم می تواند هزینه معاملاتی حساب را افزایش دهد. برخی بروکر ها نیز سیاست های خاص خود را در این زمینه دارند.

لوریج حساب های پراپ فنفیکس چقدر است؟

لوریج حساب های فنفیکس ۱:۱۰۰ است که برای معامله با حجم منطقی در چارچوب قوانین دراودان، مقدار مناسبی محسوب می شود.

منابع

• Babypips – The Relationship Between Margin and Leverage
• Babypips – Leverage (Forexpedia)
• مقررات لوریج معاملات خرد بر اساس قوانین اعلام شده نهاد های NFA (آمریکا)، ESMA (اتحادیه اروپا)، FCA (انگلستان) و ASIC (استرالیا)