اصطلاحات پراپ که هر تریدر باید بداند

برای دسترسی سریع، خلاصه تمام اصطلاحات این مقاله در جدول زیر آمده است؛ برای توضیح کامل، مثال عددی و نکات کاربردی هر اصطلاح، همان بخش مربوطه را در ادامه مقاله بخوانید.

پراپ تریدینگ چیست و اصطلاحاتش چه نقشی در مسیر تریدر دارند؟

پراپ تریدینگ (Proprietary Trading) به مدلی گفته می شود که در آن یک شرکت مالی، سرمایه معاملاتی را در اختیار معامله گر قرار می دهد تا با آن در بازارهایی مانند فارکس یا ارز دیجیتال معامله کند. در ازای این سرمایه، سهمی از سود معاملات به شرکت پراپ فرم تعلق می گیرد. پیش از دریافت این سرمایه، معامله گر باید یک یا چند مرحله چالش را با موفقیت پشت سر بگذارد.

مشکل اصلی تریدرهای تازه کار این است که اصطلاحات پراپ را با اصطلاحات عمومی فارکس یکسان فرض می کنند. برای مثال دراودان در یک پراپ فرم می تواند بر اساس ایکوییتی محاسبه شود، در حالی که همان تریدر در یک بروکر معمولی هرگز با چنین محدودیتی روبه رو نبوده است. به همین دلیل، شناخت دقیق این اصطلاحات پیش نیاز عبور موفق از چالش و حفظ حساب ریل است، نه یک دانش جانبی.

اصطلاحات مربوط به ساختار چالش پراپ

چالش (Challenge)

چالش به مرحله ارزیابی گفته می شود که پراپ فرم ها پیش از سپردن سرمایه واقعی، از آن برای سنجش مهارت معامله گر استفاده می کنند. در این مرحله معامله گر روی یک حساب دمو معامله می کند و باید در بازه زمانی مشخصی به هدف سود تعیین شده برسد، بدون این که قوانین دراودان و روزهای معاملاتی را نقض کند.

نکته ای که در بیشتر توضیحات نادیده گرفته می شود این است که عبور از چالش تنها به معنای رسیدن به هدف سود نیست. یک معامله گر می تواند به هدف سود برسد اما به دلیل نقض دراودان روزانه در یک روز خاص، همان چالش را از دست بدهد. یعنی چالش یک آزمون تک بعدی نیست، بلکه هم زمان سه چیز را می سنجد: توانایی کسب سود، انضباط در مدیریت ریسک و ثبات رفتار معاملاتی در طول زمان.

انواع چالش پراپ فرم ها

پراپ فرم ها معمولا سه مدل چالش ارائه می دهند و تفاوت این مدل ها مستقیما روی معنای اصطلاحات دیگر مانند دراودان و روزهای معاملاتی اثر می گذارد:

• چالش دو مرحله ای: شامل یک مرحله ارزیابی و یک مرحله تایید (Verification) است. معمولا هدف سود مرحله دوم پایین تر از مرحله اول تعیین می شود و قوانین دراودان در هر دو مرحله یکسان باقی می ماند.
• چالش یک مرحله ای: تنها یک مرحله ارزیابی دارد، اما در عوض هدف سود یا سخت گیری در قوانین دراودان معمولا بالاتر از مدل دو مرحله ای است.
• چالش اینستنت یا فوری: هدف سود مشخصی برای عبور وجود ندارد و معامله گر عملا بدون مرحله ارزیابی مستقیم وارد یک حساب شبیه سازی شده به شرایط ریل می شود، اما هزینه ورودی آن معمولا بیشتر است.

دلیل اهمیت این تفاوت این است که وقتی یک منبع می گوید «دراودان کل ۱۰ درصد است»، این عدد فقط برای همان مدل چالش معتبر است. پیش از مقایسه قوانین دو پراپ فرم، باید مطمئن شوید که هر دو را روی یک مدل چالش یکسان مقایسه می کنید.

حساب دمو و حساب ریل (Demo Account / Real Account)

در طول چالش، معامله گر روی یک حساب دمو کار می کند؛ یعنی سرمایه ای که در آن جابه جا می شود واقعی نیست، اما شرایط قیمتی و اسپرد آن معمولا شبیه سازی شده بر اساس بازار واقعی است. پس از عبور موفق از تمام مراحل چالش، معامله گر به حساب ریل (Real Account) منتقل می شود که در آن سود و زیان واقعی محاسبه و پرداخت می شود.

تفاوتی که بیشتر رقبا به آن اشاره نمی کنند این است که در بسیاری از پراپ فرم ها، قوانین دراودان در حساب ریل نسبت به مرحله چالش نرم تر یا سخت گیرانه تر می شود؛ به همین دلیل رسیدن به حساب ریل پایان مسیر نیست و معامله گر باید دوباره قوانین را برای این مرحله بررسی کند.

سرتیفیکیت، ریست و اکستند

سرتیفیکیت (Certificate) گواهی است که پس از عبور موفق از چالش به معامله گر داده می شود و معمولا برای دریافت حساب ریل یا اثبات سابقه به شرکت های دیگر استفاده می شود.

ریست (Reset) به معنای شروع دوباره چالش از نقطه صفر است. زمانی از ریست استفاده می شود که معامله گر یکی از قوانین چالش، مثلا دراودان کل، را نقض کرده یا فرصت زمانی چالش تمام شده بدون این که به هدف سود برسد. با ریست، تمام معاملات و سوابق قبلی حذف می شود و معامله گر با همان سرمایه اولیه دوباره شروع می کند.

اکستند (Extend) کاملا متفاوت است: در این گزینه، فقط زمان باقی مانده چالش افزایش پیدا می کند، اما سوابق معاملات و وضعیت فعلی حساب دست نخورده باقی می ماند. اکستند معمولا برای معامله گرانی مناسب است که به هدف سود نزدیک شده اند اما زمان کافی برای رسیدن به آن ندارند. جدول زیر تفاوت این دو را خلاصه می کند.

اصطلاحات مدیریت ریسک و سرمایه در پراپ

دراودان روزانه و دراودان کل (Daily Drawdown / Max Drawdown)

دراودان به میزان کاهش سرمایه حساب نسبت به بالاترین نقطه رشد آن گفته می شود. در پراپ تریدینگ دو نوع دراودان به طور هم زمان اعمال می شود و نقض هر کدام می تواند حساب را غیرفعال کند.

دراودان روزانه سقف زیان مجاز در یک روز معاملاتی است. برای مثال اگر سرمایه اولیه چالش شما ۱۰ هزار دلار باشد و دراودان روزانه ۵ درصد تعیین شده باشد، اگر در یک روز بیش از ۵۰۰ دلار زیان کنید، قانون نقض می شود، حتی اگر در روزهای دیگر سود خوبی ساخته باشید.

دراودان کل سقف زیان مجاز برای کل دوره چالش است و نسبت به سرمایه اولیه محاسبه می شود، نه نسبت به بالاترین موجودی رسیده. اگر دراودان کل ۱۰ درصد باشد، به این معناست که موجودی حساب هرگز نباید از ۹۰۰۰ دلار (در مثال بالا) پایین تر برود؛ حتی اگر حساب شما در میانه راه به ۱۲ هزار دلار هم رسیده باشد.

سوالی که در بسیاری از انجمن های تریدرها تکرار می شود این است که دراودان بر اساس بالانس محاسبه می شود یا ایکوییتی. پاسخ به نوع پراپ فرم بستگی دارد، اما در اکثر مدل های رایج، دراودان بر اساس ایکوییتی لحظه ای محاسبه می شود؛ یعنی حتی اگر پوزیشنی هنوز بسته نشده باشد و فقط در ضرر شناور قرار داشته باشد، همان مقدار در محاسبه دراودان لحاظ می شود. به همین دلیل نگه داشتن چند پوزیشن باز با زیان شناور بالا، حتی بدون بسته شدن معامله، می تواند باعث نقض قانون دراودان شود.

تارگت سود (Profit Target)

تارگت سود درصد یا مبلغ مشخصی از سود است که معامله گر باید در بازه زمانی چالش به آن برسد تا واجد شرایط عبور شود. این عدد معمولا بین ۵ تا ۱۰ درصد سرمایه اولیه در چالش های دو مرحله ای تعیین می شود.

نکته کاربردی که کمتر توضیح داده می شود این است که رسیدن به تارگت سود باید هم زمان با رعایت قوانین دراودان اتفاق بیفتد. رساندن حساب به هدف سود با ریسک بالا و سپس از دست دادن بخشی از آن به دلیل نقض دراودان، یکی از رایج ترین دلایل شکست تریدرهای تازه کار در چالش است.

حداقل و حداکثر روزهای معاملاتی

حداقل روزهای معاملاتی، کمترین تعداد روزهایی است که معامله گر باید در طول دوره چالش معامله باز کرده باشد تا چالش معتبر شمرده شود؛ حتی اگر پیش از آن به تارگت سود رسیده باشد. این قانون برای جلوگیری از رسیدن به هدف سود با یک یا دو معامله پرریسک طراحی شده است.

حداکثر روزهای معاملاتی، سقف زمانی است که معامله گر برای رسیدن به تارگت سود در اختیار دارد. اگر چالش ۳۰ روزه باشد و معامله گر تا پایان این بازه به هدف نرسد، چالش بدون نقض مستقیم قانون، به دلیل اتمام زمان از بین می رود.

استاپ لاس و نسبت ریسک به ریوارد

استاپ لاس (Stop Loss) دستوری است که با آن معامله گر از پیش تعیین می کند در چه قیمتی معامله به صورت خودکار بسته شود تا از زیان بیشتر جلوگیری کند. در پراپ تریدینگ، استفاده از استاپ لاس معمولا اجباری نیست، اما با توجه به محدودیت دراودان روزانه، عملا یکی از ابزارهای اصلی برای رعایت قوانین محسوب می شود.

نسبت ریسک به ریوارد (Risk to Reward Ratio) نشان می دهد در ازای چه مقدار زیان احتمالی، انتظار چه میزان سود دارید. نسبت ۱ به ۳ یعنی حاضرید یک دلار ریسک کنید تا در صورت درست بودن تحلیل، سه دلار سود بگیرید. این نسبت به تنهایی تضمینی برای سودآوری نیست، اما در کنار درصد برد معامله گر، تعیین می کند که استراتژی در بلندمدت به صورت آماری سودده است یا نه.

اصطلاحات مالی حساب معاملاتی

بالانس، ایکوییتی و فری مارجین

بالانس (Balance) موجودی حساب بر اساس معاملات بسته شده است و تا زمانی که پوزیشنی باز نبندید، تغییر نمی کند. ایکوییتی (Equity) برابر است با بالانس به علاوه یا منهای سود و زیان شناور پوزیشن های باز؛ یعنی اگر معامله ای هنوز باز باشد اما در زیان قرار داشته باشد، ایکوییتی کمتر از بالانس خواهد بود.

فری مارجین (Free Margin) بخشی از سرمایه است که هنوز درگیر هیچ پوزیشن باز نشده و برای باز کردن معاملات جدید یا پوشش زیان احتمالی در دسترس است. رابطه این سه مفهوم به این صورت است: اگر هیچ پوزیشن بازی نداشته باشید، بالانس، ایکوییتی و فری مارجین با هم برابرند. به محض باز شدن یک پوزیشن، ایکوییتی بسته به سود یا زیان شناور از بالانس فاصله می گیرد و فری مارجین به اندازه مارجین قفل شده در آن پوزیشن کاهش می یابد.

همان طور که در بخش دراودان اشاره شد، از آن جا که بیشتر پراپ فرم ها دراودان را روی ایکوییتی محاسبه می کنند، همین رابطه ساده بین این سه عدد است که تعیین می کند یک معامله گر چقدر به سقف دراودان روزانه نزدیک شده، نه فقط بالانس نمایش داده شده روی صفحه.

لات، پیپ و اسپرد

لات (Lot) واحد اندازه گیری حجم معامله است. یک لات استاندارد معمولا معادل ۱۰۰ هزار واحد از دارایی پایه است، مینی لات یک دهم و میکرو لات یک صدم آن. پیپ (Pip) کوچک ترین واحد تغییر قیمت در یک جفت ارز است و مستقیما تعیین می کند هر تغییر قیمت چه مقدار سود یا زیان دلاری ایجاد می کند. اسپرد (Spread) تفاوت بین قیمت خرید (Ask) و قیمت فروش (Bid) است که در واقع هزینه ورود به هر معامله محسوب می شود.

اهمیت این سه اصطلاح در پراپ تریدینگ این است که اندازه لات انتخابی مستقیما روی سرعت رسیدن به دراودان روزانه اثر می گذارد. حجم معامله ای که در یک حساب شخصی ریسک قابل قبولی دارد، ممکن است در یک چالش پراپ با دراودان روزانه محدودتر، در همان چند معامله اول باعث نقض قانون شود.

لوریج (اهرم)

لوریج یا اهرم به معامله گر اجازه می دهد با بخش کوچکی از سرمایه واقعی، حجم بزرگ تری از دارایی را کنترل کند. لوریج در پراپ فرم ها معمولا پایین تر از بروکرهای معمولی تنظیم می شود، چون شرکت پراپ سرمایه خودش را در معرض ریسک قرار داده است.

نکته ای که باید صادقانه بیان شود این است که لوریج بالاتر، احتمال زیان سریع و نقض دراودان را هم افزایش می دهد، نه فقط سود احتمالی را. به همین دلیل بسیاری از تریدرهای حرفه ای در مرحله چالش، از حداکثر لوریج مجاز استفاده نمی کنند و حجم معاملات را متناسب با فاصله تا سقف دراودان تنظیم می کنند.

اصطلاحات تقسیم سود و برداشت

پروفیت اسپلیت (درصد تقسیم سود)

پروفیت اسپلیت (Profit Split) درصدی از سود حساب ریل است که به معامله گر تعلق می گیرد و باقی مانده آن سهم پراپ فرم خواهد بود. این نسبت بسته به پراپ فرم و گاهی بسته به عملکرد معامله گر در بازه های زمانی مشخص، معمولا بین ۵۰ تا ۹۰ درصد به نفع معامله گر متغیر است.

قانون ۸۰ درصد سود

در برخی پراپ فرم ها قانون ۸۰ درصد وجود دارد که اجازه نمی دهد بیش از ۸۰ درصد از هدف سود چالش، تنها از یک معامله یا چند معامله بسیار نزدیک به هم به دست بیاید. هدف این قانون جلوگیری از عبور از چالش با یک معامله پرریسک شبیه شرط بندی است، نه با یک روند معاملاتی منظم.

عملا این یعنی اگر تارگت سود چالش شما ۱۰۰۰ دلار باشد و در یک معامله واحد ۸۵۰ دلار سود بگیرید، حتی با رسیدن به هدف نهایی، همان چالش ممکن است به دلیل نقض این قانون رد شود. این نکته یکی از مواردی است که در بیشتر منابع فارسی موجود درباره اصطلاحات پراپ به آن اشاره نمی شود.

چرخه برداشت سود (Payout)

پیاوت به فرآیند درخواست و دریافت سهم سود معامله گر از حساب ریل گفته می شود. بازه زمانی پیاوت در پراپ فرم های مختلف متفاوت است؛ برخی آن را هفتگی، برخی دو هفته یک بار و برخی ماهانه تعیین می کنند. معمولا اولین برداشت سود همراه با بازگرداندن بخشی یا کل هزینه ای است که برای خرید چالش پرداخت شده است.

قوانین و استراتژی های ممنوع یا محدود در پراپ تریدینگ

این دسته از اصطلاحات را کمتر مقاله ای در کنار سایر واژه های پراپ توضیح می دهد، در حالی که همین کلمات، رایج ترین دلیل رد شدن حساب های به ظاهر موفق هستند. پیش از هر تصمیم معاملاتی که شامل این استراتژی ها باشد، بررسی قوانین دقیق همان پراپ فرم ضروری است، چون سیاست هر شرکت با شرکت دیگر می تواند کاملا متفاوت باشد.

هجینگ (Hedging)

هجینگ به معنای باز کردن هم زمان دو پوزیشن در جهت مخالف روی یک نماد یا نمادهای مرتبط است، معمولا با هدف کاهش ریسک نوسان کوتاه مدت. در بسیاری از پراپ فرم ها، برخی انواع هجینگ محدود یا ممنوع است، به خصوص وقتی بین چند حساب مختلف یا در زمان انتشار اخبار مهم انجام شود؛ چون این کار می تواند به عنوان روشی برای دور زدن قانون دراودان یا سوءاستفاده از فاصله قیمتی بین حساب ها در نظر گرفته شود.

مارتینگل (Martingale)

مارتینگل استراتژی افزایش پله ای حجم معامله بعد از هر زیان است، با این فرض که یک معامله برنده در نهایت تمام زیان های قبلی را جبران می کند. مشکل اصلی این روش این است که در یک روند زیان متوالی، حجم معاملات به سرعت رشد نمایی پیدا می کند و می تواند در یک یا دو معامله، کل سقف دراودان روزانه یا کل را از بین ببرد. سیاست پراپ فرم ها درباره مارتینگل یکسان نیست؛ برخی آن را کاملا ممنوع می کنند، برخی با محدودیت اجازه می دهند و برخی فقط استفاده از ربات های شخصی طراحی شده را می پذیرند.

اسکلپینگ و آربیتراژ تاخیری

اسکلپینگ (Scalping) به معاملاتی گفته می شود که در بازه زمانی بسیار کوتاه، گاهی چند ثانیه تا چند دقیقه، باز و بسته می شوند. آربیتراژ تاخیری (Latency Arbitrage) به سوءاستفاده از فاصله زمانی بین به روزرسانی قیمت در حساب دمو و قیمت واقعی بازار گفته می شود؛ یعنی معامله گر از تاخیر کوتاه در انتقال قیمت به نفع خودش استفاده می کند. بیشتر پراپ فرم ها این نوع سوءاستفاده را با ابزارهای نظارتی شناسایی می کنند و آن را نقض جدی قوانین در نظر می گیرند، حتی اگر معاملات از نظر فنی سودده بوده باشند.

اسلیپیج و معامله در زمان خبر

اسلیپیج (Slippage) به تفاوت بین قیمتی که سفارش ثبت می شود و قیمتی که واقعا اجرا می شود گفته می شود؛ این تفاوت معمولا در لحظات پرنوسان بازار، مثل انتشار اخبار اقتصادی مهم، بیشتر دیده می شود. از آن جا که حساب های دمو در مرحله چالش گاهی اسلیپیج واقعی بازار را به طور کامل شبیه سازی نمی کنند، بعضی پراپ فرم ها معامله در بازه زمانی نزدیک به انتشار اخبار مهم را محدود یا ممنوع می کنند، تا از سوءاستفاده احتمالی جلوگیری شود.

ابزارهای پشتیبانی تریدر در پراپ فرم ها

پنل آنالیز

پنل آنالیز بخشی از پلتفرم پراپ فرم است که وضعیت لحظه ای حساب را نمایش می دهد؛ از جمله میزان دراودان باقی مانده، تعداد روزهای معاملاتی سپری شده، نمودار تغییرات بالانس و ایکوییتی و تاریخچه کامل معاملات. استفاده منظم از این پنل، به جای اتکا به حافظه یا محاسبه دستی، بهترین راه برای اطمینان از فاصله واقعی حساب تا سقف دراودان روزانه است.

ژورنال معاملاتی و منتورشیپ

ژورنال معاملاتی ابزاری برای ثبت جزئیات هر معامله، شامل دلیل ورود، حجم، نتیجه و درسی است که از آن معامله گرفته شده است. بسیاری از پراپ فرم ها در کنار چالش، خدمات منتورشیپ رایگان یا اختیاری هم ارائه می دهند تا معامله گر بتواند پیش از رسیدن به نقض قوانین، اشتباهات رفتاری خود را اصلاح کند.

جمع بندی

اصطلاحات پراپ تریدینگ فقط واژه های تخصصی برای حفظ کردن نیستند؛ هر کدام از آن ها مستقیما روی نتیجه چالش و سلامت حساب ریل اثر می گذارند. دقیق ترین راه برای پیشگیری از رد شدن یک چالش، فهم رابطه میان این اصطلاحات است؛ مثلا این که دراودان بر چه اساسی محاسبه می شود یا این که یک استراتژی مثل هجینگ چه زمانی مجاز و چه زمانی نقض قانون محسوب می شود. پیش از خرید هر چالش، بررسی دقیق مستندات قوانین همان پراپ فرم به همان اندازه اهمیت دارد که فهم عمومی این اصطلاحات.

سوالات متداول

دراودان روزانه بر اساس بالانس محاسبه می شود یا ایکوییتی؟

در اکثر پراپ فرم های رایج، دراودان بر اساس ایکوییتی لحظه ای محاسبه می شود، یعنی زیان شناور پوزیشن های باز هم در آن لحاظ می شود، نه فقط سود و زیان معاملات بسته شده. برای اطمینان کامل باید مستندات قانونی همان پراپ فرم بررسی شود، چون در برخی موارد این روش محاسبه متفاوت است.

تفاوت ریست و اکستند در پراپ چیست؟

ریست چالش را از نقطه صفر شروع می کند و تمام سوابق معاملاتی پاک می شود، در حالی که اکستند فقط زمان باقی مانده چالش را افزایش می دهد و وضعیت فعلی حساب دست نخورده باقی می ماند.

آیا هجینگ در همه پراپ فرم ها ممنوع است؟

خیر، سیاست پراپ فرم ها درباره هجینگ یکسان نیست. در بسیاری از پراپ فرم ها، برخی انواع هجینگ محدود یا ممنوع است، به خصوص بین چند حساب مختلف یا در زمان انتشار اخبار مهم، اما جزئیات دقیق آن باید در قوانین همان شرکت بررسی شود.

تفاوت چالش یک مرحله ای و دو مرحله ای در اصطلاحات چیست؟

در چالش دو مرحله ای، معامله گر باید یک مرحله ارزیابی و یک مرحله تایید را پشت سر بگذارد و هدف سود مرحله دوم معمولا پایین تر است. در چالش یک مرحله ای فقط یک مرحله وجود دارد، اما هدف سود یا سخت گیری در قوانین دراودان معمولا بیشتر است.

بعد از عبور از چالش چه اصطلاحات جدیدی وارد می شوند؟

پس از عبور از چالش، معامله گر با اصطلاحاتی مانند حساب ریل، پروفیت اسپلیت و چرخه پیاوت روبه رو می شود که مربوط به نحوه محاسبه و دریافت سهم سود واقعی است، نه فقط مرحله ارزیابی.