اتریوم چیست؟
یک زمین خالی را در نظر بگیرید که به شما داده شده است و با در اختیار دادن تمام ابزارهایی که نیاز دارید مانند: آب، برق، نقشه و… به شما اجازه میدهد تا بدون وجود ناظران مرکزی و تنها با پیروی از قوانین ساخت و ساز هر آنچه را که دوست دارید بسازید. در این نقطه این زمین خالی را پلتفرم مینامیم. اتریوم را نیز میتوان به همین زمین خالی که آن را پلتفرم نامیدهایم در نظر گرفت. اتریوم، یک پلتفرم دیجیتال مبتنی بر فناوری بلاکچین است که امکان ساخت و اجرای برنامههایی به نام قراردادهای هوشمند را فراهم میکند. این قراردادها مثل ماشینهای خودکار عمل میکنند و اگر شرایطی که در آنها نوشته شده برآورده شود، بدون دخالت انسان اجرا میشوند. به همین دلیل، اتریوم نهتنها یک ارز دیجیتال است، بلکه زیرساختی برای ساخت آیندهای غیرمتمرکز در اینترنت به شمار میرود.
مفهوم قراردادهای هوشمند در پلتفرم اتریوم
بهترین مثالی که از مفهوم قراردادهای هوشمند در دنیا واقعی میتوان به آنها استناد کرد، دستگاههای خودپرداز بانکی یا همان (ATM) است. در این دستگاهها با وارد کردن کارت بانکی و رمز عبور میتوانید بدون نیاز به دخالت هیچ کارمند بانکی، عملیاتهای مالی خود را به سرعت و به صورت خودکار انجام دهید.
بنابراین همانطور که دستگاه ATM، فقط بر اساس دادههای ورودی و شرایط مشخص تعریف شده برای آن کار میکند، قراردادهای هوشمند در پلتفرم اتریوم نیز دقیقا طبق دستورالعملهای از قبل نوشته شده برای آن اجرا میشود. برای درک بهتر مفهوم قراردادهای هوشمند به این مثال توجه کنید.
همانطور که دستگاه خودپرداز (ATM) صرفاً بر اساس قوانینی که از پیش برایش تعریف شده عمل میکند، قرارداد هوشمند در اتریوم نیز دقیقاً طبق دستوراتی که برنامهنویس از ابتدا در آن نوشته، اجرا میشود. شما نمیتوانید در لحظهای که دستگاه قرار است پول بدهد، نظرش را تغییر دهید یا آن را مجبور به پرداخت بیشتر کنید. حتی خود بانک هم در لحظه اجرا نمیتواند وسط کار دخالت کند.
در قرارداد هوشمند پلتفرم اتریوم هم چنین است:
وقتی شرایط مشخصشده در قرارداد (مثل واریز مبلغ، رسیدن تاریخ، یا ثبت یک رویداد خاص) تحقق پیدا میکند، بلاکچین وارد عمل میشود و فرآیند اجرا دقیقاً مطابق کد از پیش نوشتهشده انجام میشود خودکار، قطعی، و بدون نیاز به واسطه.
یعنی اگر توافق شده که با دریافت مبلغی مشخص، یک دارایی دیجیتال منتقل شود، این انتقال انجام خواهد شد، حتی اگر یکی از طرفین بخواهد پشیمان شود؛ چون قرارداد در کنترل هیچ فرد یا نهادی نیست.
همچنین درست مثل دستگاه خودپرداز که هیچکس نمیتواند آن را در لحظه استفاده هک کرده یا تغییرش دهد، در قراردادهای هوشمند نیز، بعد از ثبت در بلاکچین، هیچ فردی، نه نویسنده کد، نه کاربر، نه دولتها نمیتواند آن را تغییر دهد یا متوقف کند.
این همان اصل (بینیازی از اعتماد) است؛ شما نه به طرف مقابل اعتماد میکنید، نه به واسطهای مثل بانک یا دولت، بلکه تنها به کد و شبکهای که آن را اجرا میکند اعتماد دارید و این اعتماد، از جنس ریاضی و شفافیت است، نه قول و قراردادهای کاغذی.
کاربردهای اتریوم در قراردادهای هوشمند
اتریوم توانست در مدت زمان کوتاهی با فراهم کردن بستری برای اجرا قراردادها، انقلابی در اعتماد سازی معاملات دیجیتال ایجاد کند. به همین دلیل اتریوم امروزه در سازمانهایی که بستر مالی غیر متمرکز دارند بسیار محبوب است. از اتریوم در بازیهای مبتنی بر بلاکچین، هنر، امور مالی و تقریبا بسیاری از کسب و کارها استفاده میشود. از معروفترین مثالهایی که برای کاربردهای اتریوم در قراردادهای هوشمند میتوان به آنها اشاره کرد عبارتند از:
NFT
بازارهایی مانند OpenSea، قراردادهایی را بر روی اتریوم اجرا میکنند کهامکان ایجاد، خرید و فروش آثار هنری دیجیتال را فراهم میکند. قرارداد هوشمند در این پلتفرم تضمین میکند که تنها مالک واقعی بتواند اثر را منتقل کند و حق امتیاز به صاحب اصلی اثر برسد.
بازیهای بلاکچینی مانند: Axie Infinity
در این بازیها، مالکیت آیتمهای درون بازی یا شخصیتها توسط قراردادهای هوشمند مدیریت میشود. بازیکنها میتوانند آیتمها را بفروشند یا قرض دهند و همه این تراکنشها بهصورت خودکار، ایمن و شفاف ثبت میشود.
خدمات دیفای (DeFi)
پروژههایی مانند Uniswap، Aave و Compound با استفاده از قراردادهای هوشمند، خدماتیمانند وامدهی، صرافی، سپردهگذاری و بیمه را بدون بانک یا مؤسسه مالی اجرا میکنند.
مثلاً وقتی در Aave وام میگیرید، قرارداد هوشمند بررسی میکند که وثیقه شما کافی است یا نه؛ اگر کافی باشد، وام را بدون مکاتبه و امضای انسانی، به کیف پول دیجیتال شما ارسال میکندد.
رمز ارز اتریوم چیست؟
اتریوم یکی از مهمترین پروژههای دنیای بلاکچین است که در سال ۲۰۱۵ توسط ویتالیک بوترین و تیم همراهش راهاندازی شد. برخلاف بیتکوین که صرفاً بهعنوان یک پول دیجیتال طراحی شده، اتریوم یک پلتفرم متنباز برای اجرای قراردادهای هوشمند و ساخت اپلیکیشنهای غیرمتمرکز (DApps) است. این قابلیت باعث شده اتریوم به زیرساختی کلیدی برای پروژههای مختلف در حوزه دیفای (مالی غیرمتمرکز)، NFT، بازیهای بلاکچینی و سایر کاربردهای نوآورانه تبدیل شود.
رمز ارز بومی شبکه اتریوم،اتر (Ether)نام دارد و با نمادETHشناخته میشود. از رمز ارز بومی اتریوم یعنی اتر، برای پرداخت کارمزد تراکنشها و اجرای قراردادهای هوشمند در شبکه اتریوم استفاده میشود و نقشی مشابه (سوخت) در این اکوسیستم ایفا میکند. با رشد روزافزون کاربردهای اتریوم، ETH به یکی از پراستفادهترین و ارزشمندترین ارزهای دیجیتال در بازار تبدیل شده است.
چگونه اتریوم بخریم؟ راهنمای کامل برای سرمایهگذاران ایرانی
برای کاربران ایرانی که قصد خرید اتر دارند، فرایند خرید بهظاهر پیچیده است اما در عمل با پیروی از چند مرحله ساده قابل انجام است.
گام اول: انتخاب صرافی مناسب
صرافیهای داخلی مانند نوبیتکس، ارزپایا، والکس و بیتپین امکان خرید اتریوم با کارت بانکی را فراهم کردهاند. ابتدا باید در یکی از این صرافیها ثبتنام کرده و احراز هویت کنید (با ارسال تصویر کارت ملی و اطلاعات بانکی).
گام دوم: واریز ریال
پس از تایید هویت، میتوانید با کارت بانکی، حساب خود را شارژ کرده و آماده خرید شوید.
گام سوم: خرید اتر
در بخش بازار (اتریوم/ریال)، مقدار مورد نظر را وارد کنید و سفارش خرید را ثبت کنید. با این کار، معادل ریالی از حسابتان کسر شده و مقدار اتر به کیف پول داخلی شما در صرافی اضافه میشود.
گام چهارم: انتقال به کیف پول
برای امنیت بیشتر، توصیه میشود که اتریوم خریداریشده را به یککیف پول شخصیمانند Trust Wallet یا MetaMask منتقل کنید.
نکته مهم
در هنگام انتقال حتماًشبکه مناسب(مثل ERC-20) را انتخاب کنید و آدرس کیف پول را با دقت وارد نمایید؛ اشتباه در این مرحله ممکن است باعث از بین رفتن کل دارایی شما شود.
نکات ناشناخته درباره اتریوم
احتمالا تا اینجا متوجه شدهاید که اتریوم فقط یک رمزارز نیست و کاربردهای بسیار زیادی در دنیا معاملات دیجیتال دارد و روز به روز این کاربردها در حال افزایش و همهگیری هستند، از مهمترین نکاتی که باید درباره اتریوم بدانید میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
قراردادهای هوشمند اتریوم پس از اجرا تغییر ناپذیرند
وقتی یک قرارداد هوشمند روی بلاکچین اتریوم ثبت شد، دیگر نمیتوان آن را ویرایش یا حذف کرد. این ویژگی باعث میشود همه چیز شفاف و بدون امکان تقلب اجرا شود. اگر بخواهید تغییری بدهید، باید نسخهای جدید منتشر کنید.
اتریوم محدودیت در عرضه ندارد
برخلاف بیتکوین که سقف ۲۱ میلیون واحد دارد، اتریوم عرضه محدودی ندارد. اما با بهروزرسانی EIP-1559، بخشی از اتریومها در هر تراکنش سوزانده و نابود میشود و این موضوع باعث کنترل تورم شبکه شده است. برخی تحلیلگران این فرایند را ضد تورمی میدانند.
اتریوم دیگر قابلیت استخراج ندارد
اتریوم تا سال 2022 مانند بیتکوین قابلیت استخراج داشت، اما با بهروزرسانی بزرگ Merge، الگوریتم اجماع به اثبات سهام (Proof of Stake) تغییر کرد.
کارمزد متغیر و وابسته به ترافیک شبکه
هیچگونه کارمزد ثابتی در تراکنشهای اتریوم به صورت ثابت مشخص نشده است و ممکن است یک انتقال ساده چند هزار دلار هزینه کارمزد داشته باشد. البته برای کاهش این هزینهها، پروژههای لایه دوم مانند Arbitrum و Optimism طراحی شدهاند که به دلیل عدم آشنایی کاربران با آنها و نداشتن دانش کافی برای استفاده از آنها، هنوز هم بسیاری از کاربران متحمل هزینههای گزاف Gas Fee میشوند.
اتریوم و بیتکوین؛ دو غول دنیای رمز ارزها
اتریوم و بیت کوین هر دو ارز دیجیتال هستند ولی اهداف، موارد استفاده و ساختارهای فنی این دو ارز دیجیتال با یکدیگر تفاوتهای اساسی دارند.بیتکوینرا در بازارهای مالی دیجیتال به عنوانطلا دیجیتالمیشناسند در حالی کهاتریوم علاوه بر این که نقش یک ارز را دارد، زیرساختی برای برنامههای هوشمند دیجیتالاست.
از بیتکوین برای ذخیره سرمایهها و انتقال پول استفاده میشود در حالی که از اتریوم برای ساخت اپلیکیشنها در دنیای معاملات غیرمتمرکز استفاده میکنند. بنابراین میتوانیم تفاوتهای این دو ارز دیجیتال را به این شکل تعریف کنیم که اگر بیتکوین را یک شمش طلا برای نگهداری و تبدیل سرمایه در نظر بگیریم، اتر را میتوانیم به نیرو برق شبیه کنیم که علاوه بر ارزش بالا خود امکان انجام دادن فعالیتهای مختلف در پلتفرم اتریوم را از اجرای اپلیکیشنهای مختلف تا رایگیریهای دیجیتال را امکان پذیر میکند.
نظرات
توضیح روون و بیحاشیهای بود، دمتون گرم.
میشه یه مقاله درباره استیکینگ اتریوم بنویسید؟ اینکه اصلاً برای سرمایه کم منطقی هست یا نه.
سال ۱۴۰۰ بدون اینکه بدونم گس چیه اتریوم خریدم و برای جابجایی ۲۰۰ دلار، ۳۵ دلار کارمزد دادم. اگه اون موقع همچین مقالهای خونده بودم اینطوری ضایع نمیشدم.
من فقط بیتکوین میشناختم و فکر میکردم اتریوم هم همونه با یه اسم دیگه. بالاخره فهمیدم قرارداد هوشمند چیه، مرسی از توضیح سادهتون.
توضیحات خوب بود ولی به نظرم باید بیشتر روی کارمزد شبکه مانور میدادید؛ خیلیها با دیدن گس بالا شوکه میشن. جای لایه دومها هم که الان عملاً راهحل اصلیان تو مقاله خالی بود.