گردش مالی روزانه فارکس چقدر است؟ (آمار رسمی + مقایسه با سایر بازارها)

اما این عدد از کجا می آید؟ چرا در وب فارسی اعداد متفاوتی مثل ۶.۶ یا ۸.۴ تریلیون دلار می بینید؟ و مهم تر از همه، این حجم عظیم نقدینگی برای شما به عنوان یک معامله گر چه معنایی دارد؟ در این مقاله به همه این سوال ها با آمار رسمی و به روز پاسخ می دهیم.

گردش مالی روزانه فارکس در سال ۲۰۲۵ دقیقا چقدر است؟

طبق نتایج نهایی نظرسنجی سه ساله BIS که در دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، میانگین معاملات روزانه بازار فرابورس ارز در آوریل ۲۰۲۵ برابر با ۹.۶ تریلیون دلار بوده است. برای درک مقیاس این عدد کافی است بدانید کل ارزش سالانه اقتصاد آلمان (GDP) کمتر از نصف چیزی است که فارکس فقط در یک روز جابه جا می کند.

این رقم شامل تمام ابزارهای معاملاتی بازار ارز می شود؛ از معاملات نقدی (اسپات) گرفته تا سوآپ، فوروارد و آپشن. پس وقتی از «گردش مالی فارکس» صحبت می کنیم، منظور فقط خرید و فروش لحظه ای جفت ارزها نیست، بلکه کل تراکنش های ارزی بین بانک ها، موسسات مالی، شرکت ها و معامله گران خرد است.

منبع این آمار کجاست؟ آشنایی با نظرسنجی سه ساله BIS

فارکس برخلاف بورس، صرافی مرکزی و سیستم گزارش دهی یکپارچه ندارد. معاملات آن به صورت فرابورس (OTC) و در شبکه ای غیرمتمرکز از بانک ها و کارگزاری ها انجام می شود. به همین دلیل هیچ کس نمی تواند حجم معاملات آن را لحظه ای و دقیق اندازه بگیرد.

تنها مرجع معتبر برای این آمار، بانک تسویه بین المللی (Bank for International Settlements) است که هر سه سال یک بار نظرسنجی جامعی به نام Triennial Survey برگزار می کند. در نظرسنجی ۲۰۲۵، بانک های مرکزی ۵۲ کشور داده های معاملاتی بیش از ۱۱۰۰ بانک و موسسه مالی را جمع آوری کردند و به BIS گزارش دادند.

نکته مهم این است که این نظرسنجی فقط عملکرد ماه آوریل را می سنجد؛ یعنی عدد اعلام شده «میانگین روزانه در آوریل همان سال» است، نه میانگین کل سال. دانستن این جزئیات برای تفسیر درست آمار ضروری است که در ادامه دلیلش را می بینید.

چرا سایت های مختلف اعداد متفاوتی می گویند؟ (از ۶.۶ تا ۹.۶ تریلیون)

اگر درباره حجم بازار فارکس جستجو کرده باشید، احتمالا با اعداد ضد و نقیضی روبه رو شده اید. دلیل این تفاوت ساده است: هر منبع به یکی از نظرسنجی های قدیمی BIS استناد می کند و بعضی منابع هم اعدادی می نویسند که در هیچ گزارش رسمی وجود ندارد. جدول زیر روند واقعی را نشان می دهد:

با این جدول تکلیف اعداد پرتکرار مشخص می شود: عدد ۶.۶ تریلیون مربوط به سال ۲۰۱۹ و عدد ۷.۵ تریلیون مربوط به سال ۲۰۲۲ است. اعدادی مثل ۸ یا ۸.۴ تریلیون دلار در هیچ کدام از نظرسنجی های BIS ثبت نشده اند و استناد به آن ها پایه آماری ندارد.

آیا رشد ۲۸ درصدی واقعی است؟ نقش نوسانات آوریل ۲۰۲۵

جهش از ۷.۵ به ۹.۶ تریلیون دلار بزرگ ترین رشد ثبت شده بین دو نظرسنجی در سال های اخیر است، اما یک نکته را نباید نادیده گرفت: نظرسنجی ۲۰۲۵ دقیقا در ماهی انجام شد که اعلام تعرفه های تجاری آمریکا نوسانات ارزی شدیدی ایجاد کرده بود. در چنین شرایطی صندوق ها و موسسات برای هج کردن ریسک دلاری خود حجم معاملات را به شدت بالا بردند.

خود BIS هم در گزارشش به این موضوع اشاره کرده است. بنابراین بخشی از این رشد، بازتاب یک ماه استثنایی است و ممکن است میانگین واقعی روزهای عادی بازار کمی پایین تر از ۹.۶ تریلیون باشد. با این حال روند بلندمدت کاملا صعودی است و حتی با تعدیل اثر نوسانات، بازار ارز نسبت به سه سال قبل به طور معناداری بزرگ تر شده است.

این ۹.۶ تریلیون دلار صرف چه معاملاتی می شود؟

تصور رایج این است که کل گردش مالی فارکس از خرید و فروش مستقیم جفت ارزها می آید، اما داده های ۲۰۲۵ تصویر متفاوتی نشان می دهد:

سوآپ های ارزی که بیشتر توسط بانک ها برای مدیریت نقدینگی و تامین مالی دلاری استفاده می شوند، همچنان پرمعامله ترین ابزار بازار هستند. اما نکته جالب نظرسنجی ۲۰۲۵ این است که سهم سوآپ ها از ۵۱ درصد به ۴۲ درصد کاهش یافته و در مقابل، معاملات اسپات و فوروارد رشد چشمگیری داشته اند. حجم آپشن های ارزی یا همان قرارداد اختیار معامله هم نسبت به ۲۰۲۲ بیش از دو برابر شده که نتیجه مستقیم افزایش نوسانات و نیاز به پوشش ریسک است.

برای معامله گر خرد، بخش اسپات مهم ترین قسمت این جدول است؛ چون معاملاتی که شما در پلتفرم هایی مثل متاتریدر انجام می دهید عملا به قیمت گذاری همین بازار اسپات متصل است.

کدام ارزها و جفت ارزها بیشترین گردش مالی را دارند؟

توزیع این حجم بین ارزها اصلا یکنواخت نیست. طبق داده های ۲۰۲۵، دلار آمریکا در یک سمت ۸۹.۲ درصد از کل معاملات حضور دارد و سلطه اش نسبت به دوره قبل حتی بیشتر هم شده است. همین سلطه است که شاخص دلار را به یکی از مهم ترین سنجه های تحلیل بازار ارز تبدیل کرده است. رتبه های بعدی به این شکل است:

دو تغییر مهم این دوره: سهم پوند از ۱۲.۹ به ۱۰.۲ درصد افت کرده و فرانک سوئیس با جهش قابل توجه به ششمین ارز پرمعامله جهان تبدیل شده است. رشد یوان هم ادامه روندی است که یک دهه است با سرعت بالا پیش می رود و معاملاتش در سه سال اخیر بیش از ۵۰ درصد رشد داشته است.

در سطح جفت ارزها، جفت ارز یورو به دلار (EUR/USD) همچنان پرمعامله ترین جفت ارز دنیاست و به همراه USD/JPY و GBP/USD بخش بزرگی از نقدینگی بازار را جذب می کند. همین تمرکز نقدینگی است که باعث می شود جفت ارزهای اصلی (Major) کمترین اسپرد و بهترین کیفیت اجرا را داشته باشند.

چرا مجموع سهم ارزها ۲۰۰ درصد می شود؟

اگر درصدهای جدول بالا را جمع بزنید به عددی بیشتر از ۱۰۰ می رسید و این اشتباه نیست. در هر معامله فارکس همیشه دو ارز حضور دارد؛ وقتی EUR/USD می خرید، هم زمان یورو خریده اید و دلار فروخته اید. به همین دلیل هر تراکنش در آمار دو ارز ثبت می شود و مجموع سهم همه ارزها به ۲۰۰ درصد می رسد. پس سهم ۸۹.۲ درصدی دلار یعنی این ارز تقریبا در ۹ معامله از هر ۱۰ معامله دنیا یک طرف ماجراست.

کدام کشورها و سشن ها قلب گردش مالی فارکس هستند؟

با اینکه فارکس بازاری غیرمتمرکز است، معاملات آن در چند مرکز مالی مشخص متمرکز شده است. لندن با حدود ۳۸ درصد از کل معاملات جهانی، بزرگ ترین مرکز معاملات ارزی دنیاست. آمریکا با حدود ۱۹ درصد در جایگاه دوم قرار دارد و سنگاپور در نظرسنجی ۲۰۲۵ برای اولین بار از مرز یک تریلیون دلار معامله روزانه عبور کرد و جایگاهش را به عنوان قطب ارزی آسیا تثبیت کرد.

این تمرکز جغرافیایی برای معامله گر یک پیام عملی دارد: حجم و نقدینگی بازار در طول شبانه روز ثابت نیست. طبق جدول سشن های فارکس به وقت ایران، بیشترین گردش مالی زمانی اتفاق می افتد که سشن لندن و نیویورک هم زمان فعال هستند؛ یعنی حدود ساعت ۱۵:۳۰ تا ۱۹:۳۰ به وقت ایران (بسته به تغییر ساعت تابستانی). در این بازه اسپردها فشرده تر، حرکات قیمتی معنادارتر و اجرای سفارش ها روان تر است. در مقابل، در ساعات پایانی سشن نیویورک تا شروع سشن توکیو، نقدینگی افت می کند و احتمال اسپردهای باز و حرکات ناگهانی بیشتر می شود.

مقایسه گردش مالی فارکس با بورس، اوراق قرضه و ارز دیجیتال

برای درک واقعی بزرگی فارکس، بهترین راه مقایسه آن با بازارهایی است که احتمالا با آن ها آشناتر هستید:

به زبان ساده، گردش مالی فارکس ده ها برابر بزرگ ترین بورس سهام جهان است. حتی اگر حجم معاملات تمام بورس های سهام دنیا را با هم جمع کنید، باز هم به یک روز معاملات فارکس نمی رسد. اگر می خواهید این دو بازار را از زاویه سرمایه گذاری هم بسنجید، مقاله تفاوت فارکس با بازار بورس را بخوانید. بازار کریپتو هم با وجود رشد چشمگیرش، از نظر حجم در برابر فارکس بسیار کوچک است و همین موضوع یکی از دلایل نوسانات شدیدتر آن محسوب می شود.

یک اشتباه مفهومی رایج هم همین جا شکل می گیرد: مقایسه «مارکت کپ» کریپتو با «گردش مالی» فارکس. این دو اصلا یک جنس نیستند که در ادامه دقیق تر بررسی می کنیم.

چه عواملی گردش مالی روزانه فارکس را کم و زیاد می کند؟

عدد ۹.۶ تریلیون یک میانگین است و حجم واقعی بازار روز به روز و حتی ساعت به ساعت تغییر می کند. مهم ترین محرک های این تغییرات:

تصمیمات بانک های مرکزی و نرخ بهره: وقتی فدرال رزرو یا بانک مرکزی اروپا نرخ بهره را تغییر می دهد یا حتی سیگنالی درباره مسیر آینده سیاست پولی می دهد، جریان سرمایه بین ارزها جابه جا می شود و حجم معاملات جهش می کند. اختلاف نرخ بهره بین دو کشور، موتور اصلی جذابیت یک جفت ارز برای سرمایه گذاران نهادی است.

داده های اقتصادی مهم: انتشار آمارهایی مثل اشتغال غیرکشاورزی آمریکا (NFP)، شاخص تورم (CPI) و تصمیمات FOMC معمولا پرحجم ترین دقایق بازار را رقم می زنند. در این لحظات حجم بالا با نوسان بالا همراه است؛ ترکیبی که هم فرصت می سازد و هم ریسک اجرای معامله را افزایش می دهد.

رویدادهای ژئوپلیتیک و سیاست تجاری: نمونه واضحش همان شوک تعرفه ای آوریل ۲۰۲۵ است که حجم معاملات را به رکورد تاریخی رساند. جنگ ها، انتخابات مهم و تنش های تجاری، تقاضا برای پوشش ریسک ارزی را چند برابر می کنند.

رفتار پوششی شرکت ها و صندوق ها: بخش بزرگی از گردش مالی فارکس اصلا با هدف سود از نوسان انجام نمی شود؛ شرکت های چندملیتی برای تثبیت هزینه واردات و صادرات، و صندوق های سرمایه گذاری برای محافظت از پرتفوی خارجی خود دائما در حال معامله ارز هستند. همین تقاضای واقعی و مستمر است که کف نقدینگی بازار را همیشه بالا نگه می دارد.

حجم بالای فارکس برای یک معامله گر چه معنایی دارد؟

آمار کلان وقتی ارزش دارد که بتوانید آن را به تصمیم معاملاتی تبدیل کنید. نقدینگی عظیم فارکس سه اثر مستقیم روی معاملات روزمره شما دارد:

اسپرد پایین تر: هرچه حجم معاملات یک جفت ارز بیشتر باشد، فاصله قیمت خرید و فروش فشرده تر می شود. به همین دلیل EUR/USD در شرایط عادی بازار اسپردی در حد چند دهم پیپ دارد، در حالی که جفت ارزهای اگزوتیک با نقدینگی پایین، اسپردهای چند ده پیپی دارند و هزینه معاملاتی سنگینی به استراتژی شما تحمیل می کنند.

اجرای بهتر و اسلیپیج کمتر: در بازاری با این عمق، سفارش های معمولی تقریبا همیشه در قیمت مورد انتظار پر می شوند. اسلیپیج جدی معمولا فقط در لحظات انتشار اخبار مهم یا ساعات کم حجم بازار رخ می دهد؛ نکته ای که در تعیین زمان ورود به معامله باید جدی بگیرید.

غیرممکن بودن دستکاری قیمت در جفت ارزهای اصلی: برخلاف سهام های کوچک یا آلت کوین ها، هیچ نهنگ یا موسسه ای نمی تواند به تنهایی قیمت EUR/USD را جابه جا کند. حرکات این بازار برآیند تصمیم هزاران بازیگر بزرگ است و همین موضوع تحلیل تکنیکال و تحلیل فاندامنتال را در فارکس معنادارتر می کند.

اما یک برداشت اشتباه را همین جا اصلاح کنیم: نقدشوندگی بالا به معنای ریسک پایین نیست. ریسک اصلی معامله گر خرد در فارکس از لوریج و مدیریت نادرست حجم معامله می آید، نه از نقدشوندگی بازار. به همین دلیل انتخاب لوریج مناسب اولین قدم کنترل ریسک در این بازار است. بازاری که در آن روزانه ۹.۶ تریلیون دلار جابه جا می شود، به همان راحتی که ورود و خروج شما را روان می کند، می تواند با یک حرکت خلاف جهت، حساب لوریج شده را درگیر ضرر سنگین کند.

سهم معامله گران خرد و شرکت های پراپ از این گردش مالی چقدر است؟

نظرسنجی ۲۰۲۵ نشان می دهد حدود نیمی از معاملات بین خود دیلرهای بزرگ (بازار بین بانکی) انجام می شود و نیم دیگر بین دیلرها و سایر موسسات مالی مثل صندوق ها، بانک های کوچک تر و شرکت های سرمایه گذاری. سهم مستقیم معامله گران خرد از این عدد، درصد کوچکی از کل بازار است.

اما دو نکته این تصویر را جالب تر می کند. اول اینکه فعالیت هج فاندها و شرکت های فعال در حوزه پراپ تریدینگ در این دوره رشد چشمگیری داشته؛ حجم معاملات اسپات این گروه حدود ۶۰ درصد نسبت به ۲۰۲۲ افزایش یافته است. دوم اینکه کوچک بودن سهم معامله گر خرد اتفاقا به نفع اوست: شما در بازاری معامله می کنید که قیمت هایش را جریان های نهادی چند تریلیون دلاری تعیین می کنند و سفارش های شما هیچ اثری روی قیمت نمی گذارد؛ یعنی همیشه نقدینگی برای اجرای معامله شما وجود دارد.

آیا فارکس «مارکت کپ» دارد؟ یک سوءتفاهم رایج

در بعضی منابع عبارت «ارزش بازار فارکس» یا «مارکت کپ فارکس» را می بینید که معمولا همان عدد گردش مالی روزانه را به عنوان مارکت کپ معرفی می کنند. این مقایسه از پایه اشتباه است.

مارکت کپ یعنی ارزش کل دارایی های موجود در یک بازار؛ مثلا تعداد سهام یک شرکت ضربدر قیمت هر سهم، یا تعداد کوین های در گردش ضربدر قیمت کوین. اما فارکس بازار مبادله است، نه بازار مالکیت دارایی. در فارکس چیزی «نگهداری» نمی شود که بخواهیم ارزش کلش را حساب کنیم؛ ارزها فقط با هم مبادله می شوند. به همین دلیل تنها معیار معنادار برای اندازه گیری بزرگی فارکس، همان گردش مالی (Turnover) است و هر عددی که به عنوان مارکت کپ فارکس ارائه شود، فاقد مبنای محاسباتی است.

جمع بندی

گردش مالی روزانه فارکس طبق آخرین نظرسنجی رسمی BIS در سال ۲۰۲۵ به ۹.۶ تریلیون دلار رسیده است؛ رقمی که با رشد ۲۸ درصدی نسبت به ۲۰۲۲، فاصله این بازار را با هر بازار مالی دیگری بیشتر از قبل کرده است. بخشی از این جهش حاصل نوسانات استثنایی آوریل ۲۰۲۵ است، اما روند بلندمدت رشد بازار کاملا پابرجاست.

برای معامله گر، این عدد فقط یک آمار جذاب نیست؛ توضیح می دهد چرا اسپرد جفت ارزهای اصلی این قدر پایین است، چرا اجرای سفارش ها روان است، چرا بهترین ساعات معامله در همپوشانی سشن لندن و نیویورک قرار دارد و چرا با وجود همه این مزایا، مدیریت ریسک و کنترل لوریج همچنان تعیین کننده بقای حساب معاملاتی است. اگر تازه در ابتدای مسیر هستید، راهنمای ورود به فارکس نقطه شروع مناسبی برای آشنایی با قدم های اولیه این بازار است.

سوالات متداول

گردش مالی روزانه فارکس در حال حاضر چقدر است؟

طبق نظرسنجی سه ساله بانک تسویه بین المللی (BIS)، میانگین گردش مالی روزانه فارکس در آوریل ۲۰۲۵ برابر ۹.۶ تریلیون دلار بوده است. این تازه ترین آمار رسمی موجود است و نظرسنجی بعدی در سال ۲۰۲۸ انجام می شود.

بزرگ ترین بازار مالی جهان کدام است؟

فارکس با اختلاف زیاد بزرگ ترین بازار مالی جهان است. حجم معاملات روزانه آن ده ها برابر بورس نیویورک و صدها برابر بازار ارزهای دیجیتال است.

آمار حجم معاملات فارکس را از کجا ببینیم؟

تنها منبع رسمی، گزارش Triennial Survey بانک تسویه بین المللی است که هر سه سال یک بار در سایت bis.org منتشر می شود. آمارهای لحظه ای دقیقی برای کل بازار وجود ندارد، چون فارکس صرافی مرکزی ندارد.

پرمعامله ترین ارز و جفت ارز فارکس کدام است؟

دلار آمریکا با حضور در یک سمت ۸۹.۲ درصد معاملات، پرمعامله ترین ارز جهان است و EUR/USD پرمعامله ترین جفت ارز بازار محسوب می شود.

بیشترین حجم معاملات فارکس در چه ساعتی انجام می شود؟

در بازه همپوشانی سشن لندن و نیویورک، یعنی تقریبا از ساعت ۱۵:۳۰ تا ۱۹:۳۰ به وقت ایران. برای برنامه ریزی دقیق تر، ساعت باز شدن بازار فارکس به وقت ایران را بررسی کنید.

آیا حجم بالای فارکس به معنای سود آسان است؟

خیر. نقدشوندگی بالا فقط کیفیت اجرا و هزینه معاملات را بهبود می دهد و هیچ ارتباطی با سودآوری استراتژی شما ندارد. ریسک معاملات فارکس به دلیل وجود لوریج بالاست؛ برای دید واقع بینانه، آمار چند درصد افراد در فارکس سود میکنند را بخوانید.

چرا در منابع مختلف اعداد متفاوتی برای حجم فارکس ذکر شده است؟

چون هر منبع به یکی از نظرسنجی های قدیمی BIS استناد می کند. عدد ۶.۶ تریلیون مربوط به ۲۰۱۹ و عدد ۷.۵ تریلیون مربوط به ۲۰۲۲ است. آمار معتبر فعلی همان ۹.۶ تریلیون دلار نظرسنجی ۲۰۲۵ است.