ارتباط بین مارجین و لوریج چیست؟ فرمول، مثال عددی و تفاوت ها

این رابطه با یک تقسیم ساده محاسبه می شود، اما برای مدیریت ریسک کافی نیست. در این مقاله می بینید فرمول در عمل چطور کار می کند، چرا لوریج حداکثر با لوریج واقعی حساب شما فرق دارد و این تفاوت چه اثری بر کال مارجین می گذارد.

خلاصه سریع: رابطه مارجین و لوریج در یک نگاه

لوریج = 1 ÷ مارجین (درصد مارجین به صورت عدد اعشاری)

مارجین لازم = ارزش پوزیشن ÷ لوریج

نمونه: مارجین 1 درصد برابر با لوریج 1:100 است و مارجین 0.5 درصد برابر با 1:200.

مارجین یک مبلغ پولی است و لوریج یک ضریب. اولی نشان می دهد چقدر از موجودی شما درگیر پوزیشن شده و دومی نشان می دهد این مبلغ چند برابر شده است.

مارجین چیست؟

مارجین وجه تضمینی است که برای باز کردن و حفظ یک پوزیشن لازم است. این مبلغ معمولاً درصدی از ارزش کل معامله است و تا زمانی که پوزیشن باز می ماند، بخشی از اکوئیتی (اکوئیتی) حساب را درگیر می کند. اکوئیتی همان موجودی به اضافه سود و زیان شناور پوزیشن های باز است.

مارجین به زبان ساده

اگر پوزیشنی به ارزش 100,000 دلار با مارجین 1 درصد باز کنید، 1,000 دلار از حساب شما بلوکه می شود. این مبلغ کارمزد نیست و پس از بسته شدن پوزیشن آزاد می شود. اما تا آن زمان نمی توانید از آن برای معامله دیگری استفاده کنید و زیان شناور هم از همین سرمایه کم می شود.

مارجین در فارکس و در سهام

در فارکس، مارجین وجه تضمین است و وام محسوب نمی شود، چون در آن معمولاً خود ارز خرید و فروش نمی شود و فقط قرارداد معامله می شود (معاملات CFD نمونه ای از همین ساختار هستند). در بازار سهام، خرید با مارجین یعنی گرفتن وام از کارگزار؛ BabyPips این سقف را معمولاً تا حدود 50 درصد قیمت خرید توصیف می کند.

همین تفاوت دلیل اختلاف تعریف ها در منابع مختلف است. منابع مرتبط با بازار سهام، به ویژه نمونه های هندی، مارجین را وام می نامند، در حالی که راهنمای فارکس BabyPips و FXCM آن را وجه تضمین می دانند. برای مقایسه کلی ساختار این دو بازار می توانید مقاله تفاوت فارکس با بازار بورس را بخوانید.

نکته عملی این است که مارجین از موجودی خود شما تأمین می شود. اگر سرمایه شخصی کافی ندارید، بررسی حداقل سرمایه برای ورود به فارکس نقطه شروع مناسبی است. مسیر دیگر کار با حساب پراپ است؛ در این مدل مارجین و لوریج در چارچوب قوانین همان شرکت و نوع حساب تعیین می شود و محدودیت های دراودان هم باید رعایت شود. اگر به این مسیر فکر می کنید، مقاله چگونه حساب پراپ بگیریم مراحل را توضیح داده است.

لوریج (اهرم) چیست؟

لوریج نسبتی است که نشان می دهد ارزش پوزیشن چند برابر مارجین است. لوریج 1:100 یعنی هر 1 دلار مارجین، کنترل 100 دلار ارزش معاملاتی را ممکن می کند. تعریف پایه و کاربرد این ابزار در صفحه لوریج هم توضیح داده شده است.

لوریج، ضریب قدرت معاملاتی است

لوریج پولی به حساب شما اضافه نمی کند. فقط اجازه می دهد با مارجین کمتر، پوزیشن بزرگ تری باز کنید. اگر موجودی حساب 1,000 دلار و لوریج 1:100 باشد، سقف نظری ارزش پوزیشن ها 100,000 دلار است. اینکه واقعاً چقدر از این سقف استفاده کنید، تصمیم خود شماست.

آیا لوریج وام است؟

بعضی منابع لوریج را اعتبار یا وام بروکر می نامند و بعضی دیگر تأکید دارند که در فارکس پول قرض داده نمی شود. از نظر تعریف حسابداری بین منابع اختلاف وجود دارد، اما نتیجه عملی یکی است: سود و زیان بر اساس کل ارزش پوزیشن محاسبه می شود، نه فقط مبلغ مارجین.

ارتباط مارجین و لوریج دقیقاً چیست؟

رابطه آن ها معکوس است: وقتی درصد مارجین نصف شود، لوریج دو برابر می شود. این دو در واقع یک چیز را از دو زاویه نشان می دهند؛ یکی بر حسب مبلغ و درصد، دیگری بر حسب ضریب.

رابطه معکوس مارجین و لوریج

مارجین 2 درصد یعنی برای پوزیشن 100,000 دلاری باید 2,000 دلار بلوکه کنید و لوریج معادل 1:50 است. اگر همین پوزیشن با مارجین 1 درصد باز شود، مبلغ بلوکه شده به 1,000 دلار می رسد و لوریج 1:100 می شود. اندازه پوزیشن تغییری نکرده است؛ فقط سهم مارجین کوچک تر شده.

فرمول های تبدیل

• لوریج = 1 ÷ مارجین (به صورت اعشاری). مثال: 1 ÷ 0.02 = 50، یعنی 1:50
• مارجین (درصد) = 1 ÷ لوریج × 100. مثال: 1 ÷ 100 × 100 = 1 درصد
• مارجین لازم (مبلغ) = ارزش پوزیشن ÷ لوریج

جدول تبدیل مارجین و لوریج

جدول زیر برای پوزیشنی با ارزش 100,000 دلار (فرض نمونه) محاسبه شده است.

این فرمول در بیشتر موارد دقیق است، اما همیشه نه. درصد مارجین برای هر ابزار فرق می کند؛ برای مثال در یک نمونه آموزشی BabyPips، EUR/USD با 2 درصد (1:50) و GBP/USD با 5 درصد (1:20) آمده است. همچنین در یک بحث تخصصی BabyPips به بروکری اشاره شده که مارجین را اعمال نمی کرد و فقط سقف لوریج تعیین کرده بود. به همین دلیل دقیق تر آن است که بگوییم لوریج از 1 ÷ مارجین بیشتر نمی شود.

مارجین چطور محاسبه می شود؟ مثال عددی

مثال با سه لوریج مختلف

سناریوی نمونه: ارزش اسمی (Notional Value) پوزیشن 100,000 دلار است. اندازه یک لات در فارکس معمولاً 100,000 واحد از ارز پایه است، پس این عدد با یک لات استاندارد قابل مقایسه است.

• لوریج 1:30: مارجین = 100,000 ÷ 30 ≈ 3,333.33 دلار
• لوریج 1:100: مارجین = 100,000 ÷ 100 = 1,000 دلار
• لوریج 1:500: مارجین = 100,000 ÷ 500 = 200 دلار

در هر سه حالت اندازه پوزیشن یکسان است، پس سود و زیان هم برای حرکت قیمت یکسان خواهد بود. فقط مبلغ بلوکه شده فرق می کند.

وقتی ارز حساب با ارز پایه فرق دارد

اگر حساب شما دلاری است و روی EUR/USD یک مینی لات (10,000 یورو) باز می کنید، باید ارزش پوزیشن را به دلار تبدیل کنید. با فرض نرخ 1.1000 (مثال فرضی)، ارزش پوزیشن 11,000 دلار است و مارجین در لوریج 1:100 برابر با 110 دلار می شود. بعضی بروکر ها برای این تبدیل نرخ ثابت به کار می برند؛ FXCM در راهنمای خود به این موضوع اشاره کرده است. بنابراین عدد دقیق را از محاسبه گر یا مشخصات قرارداد همان بروکر بگیرید.

تفاوت مارجین و لوریج چیست؟

مارجین مبلغ بلوکه شده است و لوریج ضریبی که از نسبت ارزش پوزیشن به آن مبلغ به دست می آید. جدول زیر تفاوت ها را کنار هم نشان می دهد.

مارجین اولیه، مارجین نگهداری، مارجین آزاد و مارجین لول

مارجین اولیه (Initial Margin) مبلغی است که برای باز کردن پوزیشن لازم است، و مارجین نگهداری (Maintenance Margin) حداقل وجهی است که برای باقی ماندن پوزیشن ها باید در حساب بماند. مارجین استفاده شده (Used Margin) مجموع مارجین پوزیشن های باز است.

مارجین آزاد (Free Margin) و مارجین لول (Margin Level) این طور محاسبه می شوند:

• مارجین آزاد = اکوئیتی − مارجین استفاده شده
• مارجین لول = اکوئیتی ÷ مارجین استفاده شده × 100

مثال فرضی: اکوئیتی 10,000 دلار و مارجین استفاده شده 2,000 دلار است. مارجین آزاد 8,000 دلار و مارجین لول 500 درصد می شود. اگر زیان شناور 8,000 دلار شود، اکوئیتی به 2,000 دلار می رسد، مارجین آزاد صفر می شود و مارجین لول به 100 درصد می رسد.

پایین آمدن مارجین لول از آستانه مشخص شده توسط بروکر به کال مارجین منجر می شود و در آستانه بعدی، پوزیشن ها به صورت خودکار بسته می شوند؛ این وضعیت را استاپ اوت می نامند. درصد این آستانه ها برای هر بروکر متفاوت است و باید در قوانین همان بروکر بررسی شود. اگر به این وضعیت رسیده اید، مقاله بعد از کال مارجین چه کنیم گام های بعدی را توضیح می دهد.

لوریج حداکثر در برابر لوریج مؤثر

لوریج حداکثر سقفی است که بروکر تعیین می کند، اما لوریجی که حساب شما واقعاً تجربه می کند لوریج مؤثر (Effective Leverage) است.

تفاوت و فرمول

لوریج حداکثر، حداقل مارجین هر پوزیشن را تعیین می کند. لوریج مؤثر از این فرمول به دست می آید:

لوریج مؤثر = مجموع ارزش اسمی پوزیشن های باز ÷ اکوئیتی

مثال فرضی: حسابی با 10,000 دلار موجودی و لوریج حداکثر 1:500 از نظر تئوری می تواند پوزیشن هایی تا 5,000,000 دلار باز کند. اگر مجموع پوزیشن ها 50,000 دلار باشد، لوریج مؤثر فقط 5 برابر است. دو معامله گر در یک بروکر و با یک لوریج حداکثر، می توانند ریسک کاملاً متفاوتی داشته باشند.

چرا لوریج مؤثر با زیان بالا می رود؟

لوریج مؤثر ثابت نیست. مثال فرضی: اکوئیتی 1,000 دلار و ارزش پوزیشن 5,000 دلار است، یعنی لوریج مؤثر 5 برابر. اگر قیمت 5 درصد در جهت مخالف حرکت کند، زیان 250 دلار می شود، اکوئیتی به 750 دلار می رسد و ارزش پوزیشن به 4,750 دلار کاهش می یابد. لوریج مؤثر حالا 4,750 ÷ 750 ≈ 6.3 برابر است. بدون باز کردن پوزیشن جدید، حساب شما پرریسک تر شده است.

داده های موجود درباره لوریج مؤثر

در تحلیلی که DailyFX در سال 2014 منتشر کرد، حساب هایی با لوریج مؤثر حدود 26 برابر فقط 21 درصد سودده بودند و این رقم برای حساب هایی با لوریج مؤثر حدود 5 برابر به 37 درصد می رسید. این داده قدیمی است و به نمونه مشخصی از حساب ها تعلق دارد؛ نباید آن را به کل بازار تعمیم داد، اما جهت کلی آن با منطق ریسک سازگار است.

لوریج چگونه ریسک را بزرگ می کند؟

درصد تغییر قیمت در لوریج مؤثر ضرب می شود و تغییر درصدی اکوئیتی را می دهد. مثال فرضی: حساب 10,000 دلاری با پوزیشن 200,000 دلاری (لوریج مؤثر 20 برابر) را در نظر بگیرید.

• حرکت 1 درصدی قیمت در خلاف جهت: زیان 2,000 دلار، معادل 20 درصد اکوئیتی
• حرکت 4 درصدی قیمت در خلاف جهت: زیان 8,000 دلار، معادل 80 درصد اکوئیتی

نکته ای که کمتر به آن توجه می شود این است که خود لوریج حداکثر ارزش هر پیپ در فارکس را تغییر نمی دهد؛ اندازه لات این کار را می کند. فرض کنید دو حساب 5,000 دلاری هر دو پوزیشنی به ارزش 20,000 دلار باز کنند، یکی با لوریج 1:30 و دیگری با 1:500. سود و زیان هر دو یکسان است. فرق در مارجین است: حدود 666.67 دلار در اولی و 40 دلار در دومی، پس مارجین آزاد به ترتیب حدود 4,333 و 4,960 دلار می ماند.

لوریج بالاتر فاصله تا کال مارجین را بیشتر می کند، اما زیان را کم نمی کند و می تواند معامله گر را به باز کردن پوزیشن بزرگ تر تشویق کند. برای کنترل این موضوع، رعایت مدیریت سرمایه مهم تر از انتخاب عدد لوریج است.

محدودیت های قانونی لوریج (ESMA و مقررات)

برای مشتریان خرد در اتحادیه اروپا، ESMA سقف لوریج را بر اساس نوسان دارایی تعیین کرده است. این اقدامات از اوت 2018 برای CFD اعمال شد و شامل سقف لوریج هنگام باز کردن پوزیشن، بستن اجباری در سطح مشخصی از مارجین و محافظت از تراز منفی (Negative Balance Protection) بود.

قاعده بستن اجباری ESMA هم بر اساس هر حساب تعریف شده و زمانی اعمال می شود که مارجین به 50 درصد حداقل مارجین لازم برسد. این قواعد فقط مشتریان خرد را شامل می شود.

منابعی که برای این بخش بررسی شد مربوط به سال های 2018 و 2019 هستند و این اقدامات در ابتدا موقتی و با تمدید سه ماهه بودند. پیش از تصمیم گیری، وضعیت فعلی را از ESMA یا رگولاتور کشور محل ثبت بروکر بررسی کنید. خارج از چارچوب مقررات خرد اروپا لوریج های بسیار بالاتر ارائه می شود؛ برای نمونه راهنمای FXCM لوریج 400:1 را به عنوان لوریج بیشتر مشتریان خود مثال می زند. برای کاربرانی که از بروکر های خارجی استفاده می کنند، نهاد ناظر حساب تعیین کننده سقف لوریج است و درباره اهمیت آن می توانید مقاله اهمیت رگولاتوری برای بروکر را ببینید.

مارجین و لوریج در کریپتو و فیوچرز

فرمول همان است؛ تفاوت در این است که در بسیاری از صرافی ها لوریج را برای هر پوزیشن خودتان انتخاب می کنید. برای مثال لوریج 5 برابر معادل مارجین 20 درصد و لوریج 10 برابر معادل مارجین 10 درصد است.

در حالت مارجین ایزوله (Isolated Margin) فقط مبلغ اختصاص یافته به همان پوزیشن در معرض ریسک است. در حالت مارجین کراس (Cross Margin) کل موجودی حساب به عنوان مارجین عمل می کند و لوریج مؤثر به کل اکوئیتی بستگی دارد، نه فقط مارجین اولیه. هرچه لوریج بالاتر باشد، قیمت لیکویید شدن به قیمت ورود نزدیک تر می شود. جزئیات این حالت ها در هر صرافی متفاوت است و باید در مستندات همان پلتفرم بررسی شود.

چه لوریجی انتخاب کنم؟

ابتدا ریسک هر معامله را تعیین کنید، سپس حجم را از فاصله حد ضرر به دست آورید؛ لوریج مؤثر نتیجه این محاسبه است، نه نقطه شروع آن. اگر می خواهید رویکرد کامل را ببینید، مقاله انتخاب لوریج مناسب را بخوانید.

مثال فرضی: اکوئیتی 5,000 دلار است و ریسک هر معامله را 1 درصد، یعنی 50 دلار، می گذارید (1 درصد یک قاعده رایج است، نه الزام). حد ضرر روی EUR/USD را 25 پیپ در نظر بگیرید و ارزش هر پیپ برای یک لات استاندارد را حدود 10 دلار. حجم برابر است با:

حجم (لات) = 50 ÷ (25 × 10) = 0.2 لات

0.2 لات یعنی حدود 20,000 واحد ارز پایه. با فرض ارزش تقریبی 20,000 دلار، لوریج مؤثر حدود 4 برابر است، حتی اگر لوریج حداکثر حساب 1:500 باشد. برای محاسبه دقیق تر می توانید از راهنمای تعیین حجم در فارکس و حد ضرر کمک بگیرید.

چک لیست کوتاه پیش از ورود به معامله:

• ریسک درصدی معامله مشخص شده باشد.
• حجم از روی فاصله حد ضرر محاسبه شده باشد.
• لوریج مؤثر کل پوزیشن های باز بررسی شود.
• مارجین لول با فاصله کافی از آستانه کال مارجین بروکر باقی بماند.

در چالش های پراپ، علاوه بر لوریج، محدودیت دراودان در پراپ هم باید رعایت شود و لوریج مؤثر را باید با همین محدودیت سنجید. مثال فرضی: اگر حد دراودان روزانه 5 درصد باشد و لوریج مؤثر 20 برابر، حرکت 0.25 درصدی قیمت (5 ÷ 20) به این حد می رسد. قوانین هر شرکت متفاوت است؛ پیش از شروع، قوانین پراپ را بخوانید و روش های مدیریت ریسک در پراپ را مرور کنید.

اشتباهات رایج درباره مارجین و لوریج

• یکی دانستن دو مفهوم: مارجین مبلغ است و لوریج ضریب؛ هر دو به هم وابسته اند، اما جای یکدیگر نیستند.
• برابر گرفتن لوریج حداکثر با لوریج واقعی: ریسک حساب را لوریج مؤثر نشان می دهد، نه سقف بروکر.
• مارجین کم را نشانه ریسک کم دانستن: مارجین کمتر فقط یعنی مبلغ کمتری بلوکه شده است؛ زیان همچنان از کل ارزش پوزیشن محاسبه می شود.
• نادیده گرفتن تبدیل ارز: وقتی ارز حساب با ارز پایه فرق دارد، مارجین دقیق را فقط با نرخ تبدیل بروکر می توان به دست آورد.

سوالات متداول

مارجین و لوریج یکی هستند؟

خیر. مارجین مبلغ وجه تضمین و لوریج نسبت ارزش پوزیشن به آن مبلغ است. هر دو اندازه گیری یک رابطه اند و با فرمول لوریج = 1 ÷ مارجین به هم تبدیل می شوند.

با لوریج 1:500 برای معامله 10,000 دلاری چقدر مارجین لازم است؟

10,000 ÷ 500 = 20 دلار، به شرطی که بروکر همان لوریج را برای آن ابزار اعمال کند.

لوریج بالاتر بهتر است یا پایین تر؟

پاسخ قطعی وجود ندارد. لوریج بالاتر مارجین کمتری می خواهد، اما اگر به پوزیشن های بزرگ تر منجر شود، ریسک را افزایش می دهد. معیار مهم تر لوریج مؤثر و ریسک هر معامله است.

مارجین در فارکس وام است؟

در تعریف رایج فارکس، مارجین وجه تضمین است و وام محسوب نمی شود؛ در خرید سهام با مارجین، موضوع وام مطرح است.

حداکثر لوریج مجاز برای مشتریان خرد اروپا چقدر است؟

بر اساس اقدامات ESMA، سقف از 30:1 برای جفت ارز های ماژور تا 2:1 برای ارز های دیجیتال متغیر است. وضعیت فعلی این قوانین را از ESMA بررسی کنید.

این مقاله جنبه آموزشی دارد و توصیه مالی شخصی نیست. معامله با لوریج می تواند به از دست رفتن بخش قابل توجهی از سرمایه منجر شود.

منابع

• ESMA: اقدامات نهایی درباره CFD و اختیار دوتایی
• BabyPips: Margin vs Leverage
• BabyPips Forum: Margin Question
• DailyFX: Calculating Leverage
• Loris: Leverage Converter